• BIST 93.287
  • Altın 211,947
  • Dolar 5,4738
  • Euro 6,1921
  • İstanbul 10 °C
  • Ankara 3 °C

'Küresel Şehirler ve İstanbul' İstatistikler Anlatıldı

'Küresel Şehirler ve İstanbul'  İstatistikler Anlatıldı
Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Recep Bozlağan İnsan ve Mekan Derneği tarafından düzenlenen 'Küresel Şehirler ve İstanbul' konulu bir seminer verdi.

Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Recep Bozlağan, İnsan ve Mekan Derneği tarafından düzenlenen 'Küresel Şehirler ve İstanbul' konulu bir seminerde gelişmiş olan ülkelerdeki yapılan çalışmaları mukayese ederek İstanbul ve Türkiye'ye anlattı. 

İski'nin Sarıyer Boyacı Köy'deki dinlenme tesislerinde düzenlenen seminere. Etik Kurulu Başkanı Yardımcı Rektör Prof.Sedat Murat, Yrd. Doç. Dr. Burak Hamza Eryiğit, Fatih Kaymakamı Ahmet Ümit, Ümraniye Kaymakamı Suat Dervişoğlu, Hayat Yayınları Sahibi Hayati Bayraktar, Turizmci Ali Bilir, İnşaat Sektöründe görev yapan Süleyman Tunç, özel bir ajansta görevli Fikri Cumhur, Aile Bakanlığı İstanbul İl Müdür Yardımcılığı görevinde çalışan, Ali Fuat Karaman, Aile Bakanlığı Müfettiş olarak görev yapan Tuncay Karabel, İBB Basın Yayın’da görev yapan Mehmet Eryiğit, İBB Engelliler Müdür Yardımcı Fuat Yörükoğlu, İnşaat Sektörü işleri ile uğraşan Mehmet Kabaş, Eğitim sektörü görev yapan İdris Hızır, Albaraka Türk’te görev yapan Ekrem Şahin, İski Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı'n yürüten Sadık Karabıyık, Eski Milletvekili İsmail Durak Ünlü, Radyo Program Yapımcısı Mehmet Davut Göksu, Gazeteci Hüseyin Türkoğlu ve çeşiti üniversitede okuyan öğrenciler katıldı.

dscn0037-001.jpg

İnsan ve Mekan Derneği'nin 2014 yılında kurulduğunu belirten Prof Dr. Recep Bozlogan, seminere geçmeden derneğin kuruluşu amaçı hakkında bilgi verdi. 

Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Recep Bozlağan, 'Mekan ve insan ilişkileri, Toplumun temeli aile, insanın temeli şehir, meskenin temel yapısı da insandır. Mekanı insan nasıl şekillendiriyor. İnsanın gelişmesi mekanın gelişmesine bağlı dedi. 

Prof. Dr. Recep Bozlağan,seminerde önce küreselleşme nedir?, küreselleşme süreci, küreselleşme ve şehirlerin sorunlarına anlattı. 

Küreselleşme konusunda Türkiye'de ve İstanbul'da ne yapılabilir neler yapılmalı konusunu anlatamadan önce Prof. Dr. Recep Bozlağan, Gelişmiş ülkelerin konuya nasıl baktığını nerelere geldiğini istatistikiklerle açıkladı. 

Bozlağan: Sosyal refah devleti politikalarının terk edilmeye başlanması, ekonomide liberalizasyon adımları, özelleştirme programları, gümrük duvarlarının indirilmesi ve dış ticaretin serbestleştirilmesi  özel sektörün gelişimini hızlandırdı.1960’ların sonlarından itibaren içine girdiği ekonomik kriz, neo-liberal ekonomik politikaların geliştirilmesine zemin hazırladı.1973 yılında yaşanan 1. Petrol Şoku ve 1979 yılında yaşanan 2. Petrol Şoku özellikle gelişmiş ülkelerdeki ekonomik krizi derinleştirdi. Neo-liberal ekonomik politikaları savunan partiler 1979 yılında İngiltere’de, 1980 yılında ABD’de, 1982 yılında Almanya’da ve 1983 yılında Türkiye’de iktidara geldiler.

Hızla büyüyen özel sektör firmaları arasındaki artan rekabet, onları maliyetleri düşürerek, üretimi ve kaliteyi artırarak avantaj elde etmeye yöneltiğini belirten Bozlağan,  Bu durum, ABD, İngiltere ve Japonya gibi gelişmiş ülkelerdeki büyük holdinglerin üretim üslerinin önemli bir kısmını işçiliğin ve hammaddenin daha ucuz, üretim şartlarının daha esnek olduğu ülkelere yöneltti. Özellikle bilişim ve ulaşım teknolojilerinde sağlanan hızlı gelişme, üretimin gelişmekte olan ülkelere kaymasını, yönetim fonksiyonlarının ise gelişmiş ülkelerin önde gelen şehirlerinde temerküz etmesini teşvik etti.

dscn0040-001.jpg

Ülkelerin ekonomilerinin birbirlerine entegre olması,siyasî açıdan yoğun bir etkileşim içine girmeleri, belli başlı toplumların kültürel öğelerinin diğer toplumları  artan oranda etkilendiğini ifade eden Recep Bozlağan: 2009 yılında 72. sırada yer alan İstanbul, 2010 yılında önce 74. sıraya gerilemiş, ardından 70. sıraya yükselmiştir. 2011 yılının ilk yarısında 71. sıraya düşerken ikinci yarıda 62. sıraya çıkmıştır. İstanbul yükselişini 2012 yılında devam ettirmiş ve bu yılın ilk yarısında 61., ikinci yarısında ise 56. sıraya yükselmiştir. 2013 yılının başında bir basamak gerilemişse de aynı yıl içinde on üç basamak yükselerek 44. sıraya çıkmıştır. 2014 yılında önce 47. sıraya gerilemiş, sonra 42. sıraya yükselmiştir. 2015 yılının ilk yarısında yapılan sıralamada ise 44. sırada yer almıştır.

Bozlağan :Türkiye şehirlerinden yalnızca üç tanesi küresel şehir endeksleri tarafından incelendi.  Bunlar İstanbul, Ankara ve İzmir’dir.Ancak bu üç şehri yalnızca Küreselleşme ve Dünya Şehirleri (GaWC-Globalization and World Cities) Endeksi incelemekte, diğer endeksler yalnızca İstanbul’u değerlendirme kapsamına almaktadır.

Bu durum diğer iki şehrin ekonomik göstergelerinin ve küresel sistemle ilişkilerinin İstanbul’a oranla düşük düzeyde kalmasının yanı sıra, endeksleri hazırlayanların bu şehirleri incelemeyi tercih etmemelerinden kaynaklanmaktadır.

Türkiye Şehirlerinin Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Endeksindeki Konumu

Küresel Güç Şehir Endeksi Türkiye’den yalnızca İstanbul’u değerlendirmeye tâbi tutmaktadır. İstanbul bu endeks tarafından ilk defa 2012 yılındaki araştırma kapsamına alınmış olup, fonksiyon bazlı değerlendirmeye göre toplam 40 şehir  arasında 25. sırada yer almıştır. 2013 endeksinde 27. sıraya gerilerken, 2014 endeksinde 21. sıraya yükselmiştir.

Diğer bir ifade ile ciddi bir girişim veya lobi faaliyeti yapılması halinde, Ankara ve İzmir bu endekslerin bir kısmı tarafından incelenebilir.Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Araştırma Ağı ilk yayımlandığı tarih olan 1998’den itibaren İstanbul’u inceleme kapsamına almıştır. 

Ankara ilk defa 2008 listesine girmişken, İzmir ilk defa 2010 listesine girmiştir.

Dünyanın önde gelen şehirleri 5 farklı kriter kapsamında 24 değişik göstergeleri Bozlağan şöyle sıraladı:

* İş Hacmi: Sermaye piyasasının değeri, Fortune Küresel 500 listesine giren firmalarının merkezlerinin sayısı, şehirden geçen malların hacmi.

*Beşerî Sermaye: Yabancı ülkede doğmuş nüfusun oranı, üniversitelerin niteliği (kalitesi), uluslararası okulların sayısı, üniversite mezunu nüfusun oranı, üçüncü 
seviye eğitimde öğrenim gören yabancı öğrencilerin sayısı.
 
*Bilgi Mübâdelesi: Uluslararası haber ajanslarının temsilciliklerinin sayısı, sansür düzeyi, önde gelen yerel gazetelerde uluslararası haberlerin sayısı, internet abonesi 
sayısı.

*Kültürel Birikim: Şehrin ev sahipliği yaptığı önemli kültürel, sanatsal ve sportif organizasyonların sayısı, kültür, sanat ve spor mekânlarının sayısı ve özellikleri, farklı 
kültürlere ait mutfakların sayısı.

*Siyasî Güç: Büyükelçilikleri konsolosluklar ve ticarî ateşeliklerin sayısı, düşünce kuruluşları, şehirde düzenlenen uluslararası organizasyonlar, şehirde düzenlenen 
siyasî konferanslar, uluslararası erişimi olan yerel örgütler, merkezi o şehirde bulunan uluslararası örgütlerin sayısı, kardeş şehirlerin sayısı.

GaWC-Dünya Şehirleri Endeksi

Dünyanın önde gelen şehirleri, 5 hizmet kategorisi üzerinden değerlendirilmiştir:

*Muhasebe-finans hizmetleri

*Reklâm hizmetleri

*Bankacılık hizmetleri

*Hukuk hizmetleri

*Yönetim danışmanlığı

Endekse göre küresel şehirler arasında rekabetin temel unsuru “entelektüel sermayeyi, yatırımcı sermayeyi ve ziyaretçileriçekebilme yeteneği”dir.

120 şehirde  8 kıstas üzerinden incelenmiştir:

*Ekonomik güç

*İnsan kaynağı

*Kamu yönetiminin verimliliği

*Küresel câzibe

*Fizikî sermaye

*Çevre ve doğal riskler

*Sosyal ve kültürel karakter

Sonuçta, üretim faaliyetleri Çin, Hindistan, Tayland gibi ülkelere kayarken, üretim faaliyetlerinin sevk ve idaresi ise ABD, Japonya, Almanya ve İngiltere gibi ülkelerin önemli şehirlerinde yoğunlaştı.  Bu süreçten yalnızca üretim faaliyetleri değil, finans, sigortacılık, bankacılık, ar-ge, tasarım, moda endüstrisi de etkilendi. 

Gelişmiş ülkelerin belli başlı şehirleri stratejik kararların alındığı, nitelikli ar-ge faaliyetlerinin yapıldığı, yüksek teknolojiye dayalı üretimin gerçekleştiği, finansal hizmetlerin yoğunlaştığı, ulaşım ve iletişim faaliyetlerinin düğümlendiği merkezler haline geldi. 

Gelişmekte olan ülkelerin belli başlı şehirleri ise ikinci sınıf ar-ge destek faaliyetlerinin veya ikincil ar-ge faaliyetlerinin yapıldığı, daha çok montaja dayalı üretimin gerçekleştiği, finans sektörünün yeterince gelişmediği, ulaşım ve iletişim faaliyetleri açısından bağlantı noktaları haline gelmiştir.

Küresel ekonomik sistemin ana kumanda merkezi konumunda olan, bu özelliği ile geniş coğrafyalara ekonomik, sosyal ve kültürel hizmetler sunan, buralardaki sosyo-ekonomik 
faaliyetleri yönlendirebilen şehirlerdir.

dscn0052-001.jpg

KÜRESEL ŞEHİRLERİN ANA FONKSİYONLARI

*Dünya ekonomisinin örgütlenmesinde yoğunlaşmış kontrol merkezi olmak

*Uzmanlaşmış hizmetler üreten firmalar ve finansal faaliyetler için ana üs olmak

*Öncü sanayi kollarında yenilikçi üretim üssü olmak

*Üretilen yenilikler ve ürünler için pazar olmak

KÜRESEL ŞEHİRLERİN SORUNLARI

*Yönetim sorunu

*Ücret dengesizlikleri
*Toplumsal-sınıfsal gruplaşma ve potansiyel gerilim alanları

*Güvenlik-asayiş sorunu

*Tarihî mekânlarda fonksiyon değişikliği veya kaybı

*Yakın takipçi konumdaki şehirlerin gelişim sürecinin olumsuz etkilenmesi

*Yakın çevresindeki şehirlerin hızlı büyümesi

*Özellikle gelişmiş ülkelerde, sanayinin o ülkeden desantralizasyonu

*Küresel şehirler arasında artan rekabetin o şehirlere verdiği zarar


KÜRESEL ŞEHİR ENDEKSLERİ TEMEL AMAÇLAR

*Dünyanın önde gelen şehirlerini tespit etmek
*Şehir yönetimlerine rehberlik etmek
*Hükümetlere rehberlik etmek
*Yatırımcılara rehberlik etmek
*Merkez ülkeler ve şehirler için “erken uyarı” fonksiyonunu yerine getirmek
*Şehrin gayrisafî millî hâsılası (nominal)
*Şehrin gayrisafî millî hâsılası (satın alma gücü paritesi)
*Şehrin gayrisafî millî hâsılasında büyüme oranı
*Şehirdeki sermaye piyasasının değeri
*Enflasyon oranı
*Kurumlar vergisi oranı
*Uluslararası muhasebe firmalarının merkez veya şubelerinin sayısı
*Uluslararası reklâm firmalarının merkez veya şubelerinin sayısı
*Uluslararası bankaların merkez veya şubelerinin sayısı
*Uluslararası finans firmalarının merkez veya şubelerinin sayısı
*Uluslararası sigortacılık firmalarının merkez veya şubelerinin sayısı
*Uluslararası hukukî danışmanlık firmalarının merkez veya şubelerinin sayısı
*Uluslararası yönetim danışmanlığı firmalarının merkez veya şubelerinin sayısı
*Borsada işlem gören şirketlerin toplam piyasa değeri
*Dünyanın en büyük 500 firması arasında yer alan firma sayısı
*Şehirden geçen malların yıllık miktarı (bin ton)
*Toplam istihdam düzeyi
*Profesyonel hizmet üreten firmalardaki toplam çalışan sayısı Asgari ücret
*Haftalık toplam çalışma süresi

dscn0034-002.jpg


Ar-Ge ve Akademik Nitelikli Göstergeler Gösterge

*Düşünce kuruluşlarının sayısı
*Akademik araştırmacı sayısı
*Yabancı akademisyen sayısı
*Dünyanın en iyi 200 üniversitesi arasında yer alan üniversite sayısı
*Bilimsel eserlere yapılan yabancı atıf sayısı
*Alınan patent sayısı
*Araştırma ve geliştirme harcamalarının büyüklüğü
*Üniversite mezunu nüfusun oranı
*Yükseköğretimde eğitim gören nüfusun oranı
*Uluslararası okulların sayısı
*Yükseköğretimdeki yabancı öğrenci sayısı

İletişim, Kültür, Sanat ve Turizm Nitelikli Göstergeler Gösterge Uluslararası haber ajanslarının temsilciliklerinin sayısı

*Yerel medyada çıkan uluslararası haber sayısı
*İnternet hızı
*Geniş bant internet abonesi sayısının nüfusa oranı
*En az 500 kişinin katıldığı uluslararası kültürel ve sanatsal etkinlik sayısı
*En az 500 kişi kapasiteli tiyatro ve konser salonlarının sayısı
*Uluslararası organizasyon yapılabilecek kongre merkezi sayısı
*Fuar merkezlerinin büyüklüğü (m²)
*UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine giren mekân sayısı
*Müzelerin sayısı
*Beş yıldızlı otellerin yatak sayısı
*Farklı kültürlere ait restoranların çeşitliliği
*Yabancı ziyaretçilerin sayısı
*Alışveriş merkezlerinin sayısı (geleneksel olanlar dâhil)

Nüfus, Sağlık ve Spor Nitelikli Göstergeler

*Yabancı ülkede doğmuş nitelikli nüfusun oranı
*Felâketlere karşı hazırlıklılık
*Ortalama yaşam süresi
*Doktor sayısının nüfusa oranı
*Hastane yatak sayısının nüfusa oranı
*Hemşire sayısının nüfusa oranı
*Eczane sayısının nüfusa oranı
*Uluslararası organizasyon yapılabilecek stadyum sayısı
*Uluslararası organizasyon yapılabilecek spor salonu sayısı
*Uluslararası spor organizasyonu sayısı

dscn0052-002.jpg

Ulaşım ve Erişilebilirlik Nitelikli Göstergeler

*Direkt havayolu bağlantısının olduğu şehir sayısı
*Havayoluyla direkt kargo bağlantısının olduğu şehir sayısı
*Uluslararası uçuşlarla gelen/giden yolcu sayısı
*Havalimanındaki uçak pisti sayısı
*Raylı sistem hat uzunluğu
*Raylı sistem istasyon sayısı
*Toplu taşımacılığın şehir içi ulaşımdaki payı
*Toplu taşıma araçlarının dakikliği
*Otoparkların kapasitesi
*Ölümlü kaza sayısının nüfusa oranı


Çevre ve Ekoloji Nitelikli Göstergeler

*ISO 14001 belgeli şirketlerin sayısı
*Kullanılan yenilenebilir enerji oranı
*Dönüştürülen katı atık oranı
*İleri biyolojik arıtmaya tâbi tutulan atık su oranı
*CO₂ emisyonu
*Asılı partikül madde (SPM) yoğunluğu 
*Sülfür Dioksit (SO₂) ve Nitrojen Dioksit (NO₂) yoğunluğu
*Yeşil alan miktarı

BAŞLICA ENDEKSLER

*Mori Memorial Vakfı-Küresel Güç Şehir Endeksi
*A.T. Kearney Küresel Şehir Endeksi
*GaWC (Globalization and World Cities) Dünya Şehirleri Endeksi
*Economics Inteligence Unit-Küresel Şehir Rekabet
*Endeksi

Küresel Güç Şehir Endeksi

Çalışma kapsamında elde edilen verilerin yorumlanmasıyla, dünya şehirleri beş gruba ayrılmıştır. 

Süper şehirler: New York, Londra, Paris, Tokyo Ekonomi ve araştırma-geliştirmede güçlü şehirler: Los Angeles, Chicago, Şanghay, Taipei Yaşanabilirlik ve çevre açısından üstün şehirler: Berlin, Viyana, Amsterdam, Zürih, Madrid, Frankfurt, Kopenhag, Brüksel, Toronto, Vancouver, Hong Kong, Seul, Osaka, Fukuoka Ekonomi ve araştırma-geliştirme açısından gelişmekte olan şehirler: Kuala Lumpur, Bangkok, Sao Paulo, Mumbai, İstanbul Yaşanabilirlik ve çevre açısından zayıf şehirler: Kahire, Moskova

dscn0045-001.jpg


İnsan ve Mekan Derneği  Başkanı ve Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Recep Bozlağan, son olarakta 'Küresel Şehirler' konulu seminerde Türkiye'de Neler Yapılabilir konusunu anlattı. 

Mekânsal planlama sistemi yeniden yapılandırılmalı ve bu amaçla “Ulusal Mekânsal Planlama Strateji Belgesi” hazırlanmalı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, gelişmiş ülkelerin tecrübeleri dikkate alınarak  yeniden yapılandırılmalı ve yerel yönetimlerle işbirliğine özel önem verilmeli.

Beş yıllık kalkınma planları ile il çevre düzeni planları arasındaki kopukluk “bölgesel gelişim planları” hazırlanarak giderilebilir.Bölge düzeyinde bir planlama ve koordinasyon mekanizması oluşturulmalı Kentsel yenileme ve dönüşüm uygulamalarında belediyelerin yetkilerini ve imkânlarını artırıcı düzenlemeler yapılabilir.Kentsel yenileme ve dönüşüm sosyal, kültürel, estetik, ekonomik ve psikolojik boyutlarıyla entegre yürütülmeli Yapı denetim sistemi yeniden düzenlenmeli.İl çevre düzeni planları ile stratejik planlar arasındaki kopukluk, stratejik planın  “kurumsal plan” olma niteliğinin ötesinde bir bakışla hazırlanmasıyla giderilebilir.

Altyapı yönetiminde (elektrik, su, doğalgaz, internet, kanalizasyon, yağmur suyu, ulaşım vb. yatırımlar) tam koordinasyon sağlanabilir.Stratejik plan-performans programı-bütçe-yatırım programı-faaliyet raporu-kesin hesap sistemindeki dağınıklık ve kopukluğun giderilmesi için 2 belgeli bir yapı getirilebilir:

Stratejik bütçe (stratejik plan, performans programı, bütçe, yatırım programı) Malî rapor (faaliyet raporu, kesin hesap) İlçe belediyelerinin stratejik planları, büyükşehir belediyesinin stratejik planına uygun olarak hazırlanmalı ve büyükşehir belediye meclisinde onaylanmalı.Belediye Gelirleri Kanunu yenilenmeli. Anayasa Mahkemesi’nin kararına istinaden belediyelere yerel vergi koyma, yerel vergi oranlarını belirleme, resim ve harç oranlarını belirleme gibi yetkiler verilebilir.

Büyükşehir belediyelerine genel bütçe vergi gelirlerinden verilen paylar arasındaki adaletsizliği telafi edici mekanizmalar geliştirilebilir.Büyükşehir belediye meclis üyeleri doğrudan halk tarafından seçilebilir. Küçük ilçeler kapatılarak veya birleştirilerek kaynak kullanımında ve hizmet  sunumunda verimlilik artırılabilir.

Şehir İstatistikleri Enstitüsü kurulabilir. Belediyelerin malî ve hizmet performansını takip edecek bir sistem kurulabilir.Üniversite-yerel yönetim işbirliğini teşvik edici tedbirler alınabilir.
Belediyelerin malî ve hizmet performansını takip edecek bir sistem kurulabilir.Şehir kimliğinin tanımlanması ve yeniden inşa edilmesi gerekli.Büyükşehir belediyelerinin mevcut organizasyon yapısı ve insan kaynakları  sistemi küresel şehir olmaya aktif katkı sağlayacak nitelikten yoksun. Bu sebeple, büyükşehir belediyelerine kendi organizasyon yapısını serbestçe belirleyecek ve nitelikli insan kaynağı istihdam edecek imkanlar kazandırılabilir.

Büyükşehir ve ilçe belediyelerinde encümenler “yönetim kurulu”na dönüştürülmeli.Kent konseyleri aktifleştirilebilir.Halkta şehir kültürünü ve şehirlilik bilincini artırıcı çalışmalar yapılabilir.Belediyelerin arsa üretmesini kolaylaştırıcı tedbirler alınabilir. Belediyelerin uluslar arası ilişkilere daha fazla önem vermesi teşvik edilebilir.

 

aaaaaa.jpg

15 ŞUBAT 2016 BİRİNCİBÖLGE

 

dscn0058-001.jpg

dscn0062-002.jpg

dscn0067-001.jpg

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2016 Birinci Bölge | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.